سطح براده: سطح براده به سطحی از تیغه فرز گفته می شود که در هنگام فرزکاری براده های برداشته از روی قطعه کار بر روی آن قرار می گیرد (شکل 3-2) .
سطح آزاد: سطح آزاد به سطحی از تیغه فرز گفته می شود که مقابل سطح برش قرار می گیرد و ممکن است به نام سطح فاز تیغه فرز نیز نامیده شود(شکل 3-2 ).
سطوح قطعه کار :
سطح کار: سطح کار به سطحی گویند که از روی آن براده برداری می شود (شکل 2-2) .
سطح برش: سطح برش به سطحی از قطعه کار گفته می شود که مستقیما زیر لبه برنده تیغه فرزقرار می گیرد و براده برداشته می شود(شکل2-2).
سطح کار شده: سطح کاری که پس از براده برداری در روی قطعه کار ظاهر می شود"سطح کار شده" نامیده می شود.
زاویه گوه β : زاویه بین سطح براده و سطح آزاد را "زاویه گوه تیغه فرز" می نامند و با β نشان می دهند و مقدار آن بسته به جنس قطعات فرق می کند.(شکل 2-2)
در اجسام سخت مقدار آن بیشتر و در اجسام نرم مقدار آن کمتر است و مقدار تقریبی آن مانند زوایای رنده های تراشکاری است و در حدود 56 تا 81 درجه است.
در جدول 1-2 زوایای تیغه فرزهای از جنس فولاد تندبر نشان داده شده است.
جدول 1-2 جدول زوایای تیغه فرز
انواع تیغه فرزها
تیغه فرزها دارای انواع و اندازه های مختلفی هستند که از لحاظ شکل، اندازه ،تعداد دندانه،نوع کار،نوع تولید،طرز بستن و غیره با یکدیگر فرق دارند و تقسیم بندی می شوند.
طبقه بندی بر حسب نوع تولید دندانه :
از نظر نوع تولید تیغه فرزها به دو دسته تقسیم می شوند :
الف) تیغه فرزهای با دندانه های فرز کاری شده: لبه های برنده این تیغه فرزها به وسیله فرز کاری انجام می گیرد و شکل نهایی این تیغه ها از طرق سنگ زنی حاصل می شود .تیز کردن این تیغه ها خیلی آسان است و از سطح آزاد ،یعنی محیط خارجی سنگ زنی می کنند،اما عیب آن در این است که اندازه اصلی قطر تیغه کم می شود و پهنای فاز تیغه فرز C بیشتر می شود و عمق شیارهای تیغه فرزh کم می شود و در این صورت شیارها پس از مدتی باید عمیقتر گردد. در شکل 3-2 مشخصات تیغه فرز نشان داده شده است.
از نظر شکل و سطح تیغه ها انواع مختلف دارند؛ از جمله تیغه فرزهای غلتکی، تیغه فرزهای غلتکی پیشانی تراش ، تیغه فرزهای زاویه دار، پولکی،فرمی،چرخ دنده تراش، اره ای و تیغچه دار را
می توان نام برد که در این مبحث فقط تیغه فرزهای غلتکی ،غلتکی پیشانی تراش و تیغچه دار را شرح می دهیم:
تیغه فرزهای غلتکی: این تیغه فرزها فقط لبه برنده محیطی دارند و آنها را برای روتراشی و پرداخت سطوح هموار در ماشینهای فرز افقی به کار می برند(شکل 2-6a,2-6b ).
این تیغه ها به دو شکل دنباله دار و یا سوراخدار ساخته می شوند و مشخصات آنها قطر،جنس،اندازه سوراخ در پیشلنی این تیغه ها ثبت شده است.
تیغه فرزهای غلتکی پیشانی تراش: این تیغه فرزها نه تنها در روی محیط خود لبه های برنده مانند تیغه فرزهای غلتکی دارند بلکه در سطح پیشانی آنها نیز دنده هایی است که براده برداری می کنداز این تیغه فرزها معمولا در ماشین فرزهای عمودی استفاده کرد. در شکل 2-7a و b مشخصات این تیغه ها از نظر جنس و قطر و قطر سوراخ در پیشانی بدون دندانه آنها نمایان است.این تیغه ها به صورت تیغه فرزهای غلتکی پیشانی، دنباله دار، بدون دنباله و با دنباله مخروطی ساخته می شوند.
ادامه از تیغه فرزها
الف: لبه های برنده مستقیم(موازی محور فلز) با تمام طول لبه خود براده برمی دارند و به آن سبب کار فرز ضربه ای است و قدرت برش کم است.
ب: لبه های برنده مارپیچ که آرامتر کار می کنند و هنگامی که یک دنده از کار خارج می شود دنده دیگری مشغول براده گیری شده است براده ها هم به پهلو ریخته می شوند. (شکل 2-2b )
شکل 2-2a
شکل 2-2b
تیغه فرزهای تیغچه دار
این تیغه فرزها دارای تیغچه های جداگانه است که در بدنه تیغه فرز جا سازی شده و بسته
می شود.حسن این تیغه فرزها در آن است که اگر یکی از لبه های تیغه فرز صدمه ببیند به آسانی
می توان آن را عوض کرد.
این گونه تیغه فرزها را بیشتر برای پیشانی تراشی سطوح بزرگ به کار می برند.(شکل 8-2).
مشکلات تیغههای فرز
1) دقت پایین 2) انعطاف پذیری کم برای تولید چرخ دندههای مختلف
3) ایجاد ساییدگی و لغزش بین دنده ها 4) تشدید خستگی سطحی و پدیده Pitting
سیستم خنک کاری
به منظور کم کردن اصطکاک بین ابزار و قطعه کار همچنین حفاظت لبه برنده ابزار لازم است از مواد خنک کاری استفاده شود و بدین منظور در فولادهای معمولی از آب و صابون و در فرز کاری چدن و آلومینیوم از نفت استفاده می کنیم .
برای جاری کردن آب صابون یا ماده خنک کاری در محل براده برداری از پمپ و یا سیستم معینی
استفاده می شود.
۱- شیر مواد خنک کننده 2- پیچ سفت کننده 3- میله نگه دارنده
کارهائیکه بوسیله ماشین فرز میتوان انجام داد :
در صنعت دستگاه های زیادی موجود است اما دستگاه فرز مهمترین و دقیقترین دستگاه صنعتی ایست که دارای انواع متعددی نیز میباشد.
ابزار برنده این دستگاه را تیغ فرز نامند تقریبا کارهایی را که میتوان روی این دستگاه انجام داد :
۱- صفحه تراش ۲- سیاردر آوردن ۳- برش
۴- کنار تراشی ۵- چرخدنده تراشی ۶- چرخ دنده مارپیچ تراشی
۷- کارهای کپیه بوسیله ماشین فرز کپی ۸- فرم تراشی بوسیله تیغ فرز فرم.
بسم ا.. النازل الحدید